فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
36
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
ترياك بسته بودند براى خود ثروتى گرد مىآوردند . ولى در عين حال همين قراردادهاى قانونى كوچك بود كه قاچاق ترياك را به مقدار زياد ممكن مىساخت . علاوه بر اين بازرگانانى كه در كار تجارت قاچاق دست داشتند براى عقد قراردادهاى قانونى وجوه بسيار كمترى مطالبه مىكردند . چه ، موضوع سود براى آنها اهميت چندانى نداشت . ميزان صحت اين مطلب را در ايران و چين و خاور نزديك و خاورميانه بهتر مىدانند . شش سال قبل دولت انگلستان شركت كشتيهاى انگليسى را در اين كار غير قانونى ممنوع كرد ، ولى كشتيهاى ديگر اين كار را به عهده گرفتند . با اينهمه ، قسمت عمدهء اين « يك سوم » محصول ترياك را كه قاچاقچيها پنهان مىكنند در خود ايران به عنوان دارو و يا براى خوردن و كشيدن به مصرف مىرسد . در سال 1914 تنها در شهر تهران شهردارى عدهء معتادان به ترياك را 000 خ 25 تن تعيين كرد در حالى كه كل جمعيت تهران در حدود 000 خ 250 تن بود . ولى از زمان جنگ تاكنون شهر تهران از لحاظ وسعت و جمعيت و وضع تغيير بسيار كرده و اگرچه هنوز اين آمار را نقل مىكنند ، در سال 1931 به زحمت مىتوان آن را معتبر دانست . مىگويند در شهر كرمان در كنار صحرايى كه بين ايران و افغانستان واقع شده و 000 خ 60 تن جمعيت دارد تعداد 000 خ 25 تن به ترياك معتاد مىباشند . با اينهمه ، آمار در ايران هميشه مورد اختلاف نظر است . در ايران به طور شوخى و مزاح مىگويند كه در كرمان « از هر سه تن چهار تن معتاد به ترياك هستند » . تمايل طبيعى مردم ايران به اينكه حتىالامكان موضوعى را زيبا توصيف كنند و آن را برجسته نشان دهند گاهگاه گفتهء آنان را باورنكردنى مىسازد . اگر خارج از شهر تهران شما دربارهء مساحت و تعداد جمعيت سؤال كنيد ده پاسخ مختلف دريافت مىداريد . ولى هر يك از پاسخدهندگان با چنان ادب و تواضعى سخن مىگويد كه دربارهء صدق گفتهاش نمىتوانيد ترديد به خود راه دهيد . هرگاه جمعيت ايران را 000 خ 000 خ 12 تن فرض كنيم ( ممكن است 000 خ 000 خ 10 تن باشد ) اين طور تخمين زدهاند كه در سال 1923 - 1924 هر 000 خ 10 تن مقدار 459 پاوند ترياك مصرف كردهاند . با در نظر گرفتن اين نكته كه مجمع اتفاق ملل براى 000 خ 10 تن مصرف 12 پاوند ترياك خام را جايز دانسته است مىبينيم كه مصرف آن در ايران 38 برابر ميزانى است كه مجمع مزبور قانونا مجاز دانسته . اين موضوع را كه چه مقدار آن به طور قاچاق از كشور خارج مىشود هيچ كس نمىداند . صاحبان مقام از اهميت و